Menu Filters

Uitgaven

Het Tijdschrift voor Nucleaire Geneeskunde (TvNG) is een Nederlandstalig kwartaalblad dat wordt verspreid onder de leden van de aangesloten beroepsverenigingen in Nederland en België en onder belangstellenden die zich als abonnee hebben aangemeld. Doelstelling van het tijdschrift is het bevorderen van discussie en uitwisselen van kennis tussen beroepsbeoefenaren in de nucleaire geneeskunde.
«1|2|...|12

September 2022

Dilemma’s bij de start van een nieuw congresseizoen Op het moment van schrijven van deze editorial zit de zomer er weer op. En het was een hete zomer, in meerdere opzichten. Inmiddels is de COVID-crisis wat naar de achtergrond verdwenen en kunnen we ons,  mede door het feit dat aangepaste vaccins binnenkort beschikbaar zullen zijn, weer vol overgave storten op fysieke deelname aan een nieuw congresseizoen, waarbij de eerste bijeenkomsten (World Federation of Nuclear Medicine and Biology; American Society of Nuclear Cardiology) reeds zijn afgesloten en anderen (NVNG, EANM) in oktober zullen plaatsvinden. Prachtige mogelijkheden om elkaar weer te ontmoeten en mooie samenwerkingen te bewerkstelligen voor de toekomst. Tegelijkertijd dringt, mede ingegeven door de reeds gememoreerde hete zomer, de vraag zich op in hoeverre het voor diezelfde toekomst nog  verantwoord is dergelijke ontmoetingen te organiseren. Want wat is de CO2-voetafdruk van zo’n event? Natuurlijk, elke vliegmaatschappij biedt tegenwoordig de mogelijkheid CO2-compensatie af te kopen. De vraag is echter wel of deze moderne aflaathandel zijn doel bereikt of dat de compensatie een onderdeel is  geworden van de bedrijfsvoering van de betreffende maatschappij. Daarnaast zijn er uiteraard nog legio andere factoren die bijdragen aan de CO2-afdruk, bijvoorbeeld transportbewegingen van de cateraars en klimaatbehandeling van de grote congreszalen waarin de bijeenkomsten worden gefaciliteerd. Uiteraard is daar van alles op af te dingen, men moet immers thuis ook worden voorzien van eten en drinken - en wie heeft er tegenwoordig geen airco? -, maar desondanks is de indruk dat het voor de CO2-uitstoot meest optimaal is om zo min mogelijk bijeenkomsten te organiseren.  Dat lijkt dan toch een brug te ver, want deze bijeenkomsten hebben wel degelijk zin. En, alles in perspectief plaatsend, de grootste problemen bevinden zich eigenlijk op andere vlakken. Tata Steel in IJmuiden, bijvoorbeeld, stoot per jaar 12,5 kiloton CO2 uit. Eind augustus verscheen in de media het bericht dat Rusland per dag 4 miljoen kubieke m3 gas (!) affakkelt met een omgerekende CO2-uitstoot van 7 kiloton. Maar, zoals een slogan van de overheid al in 1990 gold, geldt die nu nog steeds: “Een beter milieu…” Juist.  De COVID-crisis heeft natuurlijk wel laten zien dat virtuele of hybride bijeenkomsten ook een mogelijkheid zijn. Op korte termijn kan dit de massaliteit van de congressen beperken. Zojuist heeft de EANM ook de registratie voor virtuele bijwoning van het congres in Barcelona geopend. En dat is vooruitgang, misschien wel vooral omdat het bedrijven die ondersteunende communicatiemiddelen aanbieden, stimuleert te  innoveren. Zou het geen mogelijkheid zijn om in 2030 een virtuele bijeenkomst te organiseren met behulp van VR-brillen? Of te werken met hologrammen? De mogelijkheden lijken eindeloos voor de visionairs (of dromers?) onder ons. Vooralsnog pakt het merendeel van de participanten nog vol goede moed het vliegtuig naar het volgende congres. Maar wel met een knagende, steeds groter wordende vliegschaamte. Over toekomst gesproken: Julie Nonnekens zal in de voorliggende editie van het Tijdschrift een klein tipje van haar toekomst oplichten, nu zij kortgeleden een grote Europese grant heeft binnengehaald. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de toekomst (en het verleden) van het stralingsonderwijs door middel van een interview met Manfred van der Vlies, verantwoordelijk voor het stralingshygiënisch onderwijs bij de Boerhaave Nascholing, en een collage van herinneringen aan het voorgaande onderwijs in ‘Uit de Oude Doos’. Ook van stralingshygiënische aard is het artikel van Hendrikse et al, waarin het effect van een nieuw uitvulsysteem op de persoonsdosis wordt onderzocht. Voorts is er een bespreking van de nieuwe richtlijn aangaande het gebruik van [18F]FDG-PET/CT in de radiotherapie planning bij longcarcinomen door collega de Geus-Oei et al. Tot slot een samenvatting van de wetenschappelijke voorjaarsvergadering, een Dienst in de Kijker van de collega’s uit het MUMC+ en een proefschriftsamenvatting van Steffie Peters. Wij wensen u veel leesplezier (in het vliegtuig of elders) met de digitale versie van het TvNG, en een zinvol en prettig congresseizoen! Ben Bulten & Renato Valdés Olmos   INHOUD RICHTLIJNBESPREKING Nieuwe ‘‘Joint EANM/SNMMI/ESTRO Practice Recommendations” beveelt [18F]FDG-PET/CT aan voor radiotherapieplanning bij longkanker L. de Geus-Oei, J. Adam, Y. Lievens, W. van Elmpt, E. Troost ONDERZOEKER IN DE KIJKER Stralende toekomst J. Nonnekens INTERVIEW Onderwijs Stralingsbescherming voor nucleair radiologen in opleiding aangepast M. van der Vlies OORSPRONKELIJK ARTIKEL Dosisreductie door implementatie van het automatisch uitvul- en toedieningssysteem op de ontvangen stralingsdosis van medisch nucleair werkers E. Hendrikse, W. Huisman, J. Medema, P. Elsinga, A. Willemsen CWO VOORJAARSSYMPOSIUM NVNG Wetenschappelijke vergadering NVNG: Theranostics in de lift  PROEFSCHRIFT Optimale behandeling van prostaatkanker met radioactieve stoffen S. Peters  DIENST IN DE KIJKER Maastricht UMC+   UIT DE OUDE DOOS Stralingsonderwijs in de nucleaire geneeskunde door de jaren heen  CURSUS- EN CONGRESAGENDA

Sept '22. Nieuwe ‘‘Joint EANM/SNMMI/ESTRO Practice Recommendations” beveelt [18F]FDG-PET/CT aan...

In januari van dit jaar verscheen de ‘‘Joint EANM/SNMMI/ESTRO Practice Recommendations for the Use of 2-[18F]FDG-PET/CT External Beam Radiation Treatment Planning in Lung Cancer V1.0”, waarin het gebruik van [18F]-FDG-PET/CT-scans voor de planning van externe bestraling van longtumoren aanbevolen wordt. De Nederlandstalige experts die deelnamen aan deze internationale richtlijnencommissie lichten de totstandkoming en de belangrijkste aanbevelingen uit de richtlijn voor u toe.

Sept '22. Stralende toekomst

Dr. Julie Nonnekens (Helmond, 1985) heeft Biotechnologie gestudeerd aan de Wageningen Universiteit. Daaropvolgend is ze gepromoveerd op het gebied van DNA-schade mechanismen met toepassing in de kankerbiologie aan de Universiteit van Toulouse, Frankrijk. Hierna heeft ze één jaar als postdoc aan het Hubrecht Instituut in Utrecht gewerkt op het gebied van kankerbiologie en veroudering. Vervolgens is Julie als postdoc begonnen in het Erasmus MC Rotterdam waar ze een eigen onderzoekslijn heeft opgezet die een brugfunctie heeft tussen de afdelingen Moleculaire Genetica en Radiologie & Nucleaire Geneeskunde. Inmiddels is Julie assistant professor en leidt een succesvolle onderzoeksgroep met ruim 10 onderzoekers op het gebied van radiobiologie van radionuclidentherapie. In haar vrije tijd kookt ze graag (experiment dat je op kan eten), gaat ze wandelen met haar gezin of zit ze op de racefiets. Recent heeft ze een ERC (European Research Council) starting grant gekregen om dieper in het onderwerp van de radiobiologie van radionuclidentherapie te duiken.

Sept '22. Onderwijs Stralingsbescherming voor nucleair radiologen in opleiding aangepast

In het gevolg van de fusie van de opleidingen nucleaire geneeskunde en radiologie is het onderwijs Stralingsbescherming herzien en volledig gericht op differentianten nucleaire radiologie. Klinisch fysicus Manfred van der Vlies legt als opleidingsverantwoordelijke in deze editie van het TvNG uit hoe en waarom de Boerhave Nascholing van het LUMC, een van de erkende opleidingsinstellingen in Nederland, het onderwijs stralingsbescherming heeft aangepast.

Sept '22. Dosisreductie door implementatie van het automatisch uitvul- en toedieningssysteem...

De laatste jaren is de populariteit van de Positron Emissie Tomografie (PET) als nucleair beeldvormend onderzoek sterk toegenomen, met name door de introductie van nieuwe radiofarmaca en verbeterde scantechnologieën (1). Vanuit het elektronisch patiëntendossier van de afdeling Nucleaire Geneeskunde & Moleculaire Beeldvorming (NGMB) van het Universitair Medisch Centrum te Groningen (UMCG) is in de afgelopen jaren een forse stijging van het aantal PET verrichtingen te zien. Dit heeft bij een gelijkblijvende dosering negatieve gevolgen op de ontvangen stralingsdosis van medisch nucleair werkers (MNW’ers).

Sept '22. Wetenschappelijke vergadering NVNG: Theranostics in de lift

De wetenschappelijke voorjaarsbijeenkomst van de NVNG werd op 10 juni 2022 in Gelre Ziekenhuizen te Apeldoorn gehouden met als thema “Theranostics in de lift”. Het was de eerste fysieke ontmoeting sinds het begin van de Covid-19 crisis in maart 2020.

Sept '22. Optimale behandeling van prostaatkanker met radioactieve stoffen

Het succes van radioligandtherapie wordt bepaald door het optimale gebruik van het zogenaamde therapeutische venster. Dit is het dosisbereik, waarin een celdodende stralingsdosis wordt afgegeven aan het doelweefsel zonder al te veel risico op schade in de gezonde organen.

Sept '22. Maastricht UMC+

Het Maastricht UMC+ (MUMC+) is een relatief jong academisch ziekenhuis, welke is geopend in 1986. Echter de geschiedenis van de geneeskunde in Maastricht gaat terug tot de tiende eeuw, met de oprichting van het Sint-Servaas gasthuis aan het Vrijthof in Maastricht centrum.

Sept '22. Stralingsonderwijs in de nucleaire geneeskunde door de jaren heen

Stralingsonderwijs werd vanaf de eerste jaren gekoppeld aan de opleiding nucleaire geneeskunde. Het waren de tijden waar de nucleaire geneeskunde als “de tak van de geneeskunde die radioactieve isotopen in de vorm van nietgefixeerde, niet-gesloten radioactieve bronnen als hulpmiddel gebruikt voor onderzoek en behandeling van zieken en voor de bestudering van fysiologische en pathologische processen” werd gedefinieerd.

Juni 2022

Einde van een tijdperk, startsein voor een nieuwe periode   Met de recente inschrijving van Imke van den Brink als laatste nucleair geneeskundige in het register van de Registratiecommissie Geneeskundig Specialisten (RGS) van de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG) werd een tijdperk afgesloten. Een periode begonnen met de officiële erkenning van de nucleaire geneeskunde als medisch specialisme op 24 januari 1984. Sinds die tijd groeide het specialisme geleidelijk van een totaal van 27 geregistreerde nucleair geneeskundigen die lid waren van de NVNG tot een aantal van 189 in 2020 (1). Tegelijkertijd steeg het aandeel vrouwen van 4% in 1985 tot een 37% in 2020. Ter vergelijking: in 2019 bedroeg het aandeel vrouwen in de radiologie 32% op een totaal van 1427 werkzame specialisten (2). Hoewel het RGS register voor nucleair geneeskundigen formeel als niet gesloten wordt beschouwd, zullen in de komende jaren uitsluitend AIOS met de differentiatie nucleaire geneeskunde en moleculaire radiologie hun opleiding afronden en als nucleair radiologen in het register van de RGS worden ingeschreven. Volgens informatie van het Bureau NVNG is deze tendens nu al merkbaar met twaalf kersverse nucleair  radiologen aangemeld als lid van de NVNG in 2022 ten opzichte van twee het jaar ervoor. Het einde van het tijdperk betreffende inschrijving van nieuwe nucleair geneeskundigen in het RGS register betekent uiteraard niet het einde van de nucleaire geneeskunde als specialisme in Nederland. Niet alleen een geleidelijke groei in het aantal leden van de NVNG maar ook de continue aanvoer van publicaties van Nederlandse origine in geïndexeerde internationale tijdschriften getuigen van een vak in beweging. Vele van deze publicaties betreffen zowel klinische evaluaties als onderzoeken op translationeel niveau. Ook in het TvNG is deze dynamiek merkbaar en naast de verschillende originele stukken en beschouwingen gepubliceerd in 2021 zijn er zestien proefschriftsamenvattingen (waarschijnlijk zullen er een paar extra zijn die niet worden aangemeld) verschenen. Met de introductie in recente jaren van diverse tracers en apparatuur worden ook, zoals verwoord in een editorial van het TvNG vorig jaar, nieuwe nucleair geneeskundige renpaarden ingevoerd. Een nieuwe generatie total body PET scanners is reeds in functie, of zal dit binnenkort zijn, in verschillende academische centra. Andere groeiende gebieden betreffen theranostiek, translationele moleculaire beeldvorming en interventie nucleaire geneeskunde. De huidige editie van het TvNG, de tweede volledig digitaal, weerspiegelt ook in zekere mate de dynamiek van de Nederlandse nucleaire geneeskunde. In een interessante casus wordt door Rachèl Hezemans en collegae de waarde van twee verschillende PET tracers bij het moeilijk af te beelden invasief lobulair mammacarcinoom besproken, één daarvan een oude bekende in een nieuw jasje. Vervolgens verklaart Imke van den Brink in een interview haar keuze van destijds voor de opleiding nucleaire geneeskunde, kortgeleden afgerond. Haar bewijs van inschrijving in het RGS register als laatste nucleair geneeskundige werd ondertekend door Roel Bennink, die zijn benoeming als nieuw voorzitter van de RGS en een aantal andere kwesties in een kort interview behandelt. De eerste ervaringen met een 106 cm long axial field of view (LAFOV) total body PET toestel worden besproken door van Sluis et al. aan de hand van een vergelijking met een conventionele PET/CT. Na de samenvattingen van de proefschriften van Rik Schalbroek en Annemiek Dickhout bespreekt Jules Lavalaye in een opiniestuk de lessen geleerd met radioimmunotherapie in het verleden aan de vooravond van de grootschalige introductie van PSMA therapie in Nederland. Na een trialaankondiging van een recent gestarte cardiologische studie betreffende non-invasieve ischemie detectie wordt in rubriek Uit de Oude Doos aandacht besteed aan de kortgeleden beëindigde periode van 38 jaar opleiding nucleair geneeskundigen. Bij het eindigen van een periode start er een nieuwe. Wellicht met een gewijzigde invulling, maar onmiskenbaar met de nucleaire geneeskunde stevig aan de basis.  Renato Valdés Olmos & Ben Bulten   INHOUD CASE REPORT Comparing [18F]FACBC and [18F]FES as high potential non-FDG PET tracers in ILC: Don’t forget about the forgotten tracer FACBC! R. Hezemans, A. van de Burgt, F. Smit, L. Pereira Arias-Bouda  INTERVIEW Laatste AIOS Nucleaire Geneeskunde rondt opleiding af I. van den Brink  Toetsen en registreren: in het kort aan het woord de nieuwe voorzitter van de RGS prof. dr. Roel Bennink R. Bennink OORSPRONKELIJK ARTIKEL First experience in UMCG with LAFOV PET: opportunities & challenges J. van Sluis, J. van Snick, W. Noordzij, A. Brouwers, R. Boellaard, R. Dierckx, A. Glaudemans, A. Lammertsma, C. Tsoumpas, R. Slart PROEFSCHRIFTEN Social defeat as a risk factor for psychosis in autism R. Schalbroeck  Painting proteins to study cardiovascular pathology A. Dickhout  OPINIE Terugkijken om vooruit te kijken - Van Zevalin naar PSMA therapie, in 7 stappen om de valkuilen heen J. Lavalaye TRIALINFORMATIE Klinische uitkomsten en kosten effectiviteit van upfront CTCA met selectieve non-invasieveischemie detectie vergeleken met standaard zorg bij pijn op de borst: CLEAR-CAD trial R. Planken, P. Damman, J. Henriques UIT DE OUDE DOOS Van 1984 tot 2022: 38 jaar nucleair geneeskundigen in spe  CURSUS- EN CONGRESAGENDA

Jun '22. Comparing [18F]FACBC and [18F]FES as high potential non-FDG PET tracers in ILC: Don’t forge

A 64-year-old woman presented with a palpable mass in her left breast and palpable axillary lymph nodes in the left axilla. Mammography and ultrasoundguided biopsy revealed metastasis of invasive lobular carcinoma (ILC) in a left axillary lymph node, but no primary tumour in the left breast...

Jun '22. Laatste AIOS Nucleaire Geneeskunde rondt opleiding af

Interview met Imke van den Brink