Menu Filters

Uitgaven

Het Tijdschrift voor Nucleaire Geneeskunde (TvNG) is een Nederlandstalig kwartaalblad dat wordt verspreid onder de leden van de aangesloten beroepsverenigingen in Nederland en België en onder belangstellenden die zich als abonnee hebben aangemeld. Doelstelling van het tijdschrift is het bevorderen van discussie en uitwisselen van kennis tussen beroepsbeoefenaren in de nucleaire geneeskunde.
«1|2|...|9

December 2021

Vanuit Nederland naar Europa Op het moment in 1993 dat de Europese Unie in Maastricht opgericht werd bestond de European Association of Nuclear Medicine (EANM)  reeds acht jaren. Na haar oprichting in 1985 in Londen, als resultaat van de fusie van de Society of  Nuclear Medicine Europe en de European Nuclear Medicine Society, groeide de EANM geleidelijk  uit tot een belangrijke Europese wetenschappelijke vereniging met meer dan 9000 leden. Zowel in de oprichting als in de ontwikkeling van de EANM speelde de Nederlandse nucleaire geneeskunde een voorname rol met als hoogtepunten de congressen gehouden in Amsterdam in 1990 en  2003. Tot op de dag van vandaag worden beide congressen beschouwd als essentieel in de  versterking van de EANM zowel op wetenschappelijk als financieel gebied. Met de evolutie naar een gecentraliseerde organisatie met congreslocaties in vaste steden alsmede een geleidelijk uitgevoerde herstructurering van de EANM werd de Europese bijdrage van de nucleair geneeskundige verenigingen niet langer op landelijke basis geeffectueerd maar verspreid over de diverse werkgroepen en commissies die het huidig functioneren van de EANM kenmerken. Vanuit Nederland zijn er drie EANM-voorzitters geweest (Frans Corstens, Fred Verzijlbergen en Wim Oyen) en is een vierde (Rudy Dierckx) gekozen voor de periode na 2022. Maar naast deze EANMbestuursfuncties hebben tientallen landgenoten diverse betrekkingen in de congresorganisaties en op werkgroep niveau gehad. In het kader van deze activiteiten zijn er initiatieven ontwikkeld in samenwerking met andere Europese wetenschappelijke verenigingen. Een aantal jaren geleden introduceerde de EANM het organiseren van gezamenlijke symposia met zusterorganisaties die gerealiseerd worden tijdens de congresdagen. Deze evenementen hielpen niet alleen om de leden van de EANM te doen participeren aan kennisoverdrachtsessies maar ook om de multidisciplinaire samenwerking te versterken. De groei van deze joint-symposia tot een aantal van 28 gezamenlijke sessies in elk van de virtuele congressen van 2020 en 2021 getuigt van deze trend. Het themanummer van het TvNG dit jaar wil graag aandacht besteden aan deze evolutie. Daarom heeft de redactie van het tijdschrift diverse leden van de NVNG uitgenodigd om middels een interview of een artikel hun deelname aan Europese initiatieven toe te lichten. Te beginnen met een artikel van Riemer Slart et al. over het hartproject Amyloidose I-CARE waarin de samenwerking van Engelse, Duitse en Nederlandse instellingen centraal staat. Vervolgens komt het werk van de EANM-commissie Translationeel (Fijs van Leeuwen) naar voren. De samenwerking onder de hoede van de European Organization for Research and Treatment of Cancer (EORTC) wordt uiteengezet door Lioe-Fee de Geus-Oei en Christophe Deroose. In een interview met Danielle Vugts wordt het belang van internationaal onderwijs om nieuwe wegen te bewandelen binnen de nucleaire geneeskunde benadrukt. Onder de vleugels van het European Journal of Nuclear Medicine and Molecular Imaging (EJNMMI) werd het vorig decennium een ware familie van tijdschriften gecreëerd; een van deze bladen is EJNMMI Radiopharmacy and Chemistry en hoofdredacteur Philip Elsinga werd bereid gevonden om de editoriale activiteiten van dit tijdschrift toe te lichten. Onlangs publiceerde het EJNMMI een position paper betreffende de rol van radiobiologie in nucleaire geneeskunde; in dit nummer willen Mark Konijnenberg et al. hierop specifieker in gaan en de vraag “welke patiënt moet welke radionuclide en welke dosis ontvangen?” centraal stellen. Ervaringen in de nucleaire geneeskunde op Europees niveau betreffen niet alleen de activiteiten in doelgerichte continentale organisaties, maar ook die in de dagelijkse praktijk; om deze aspecten te illustreren heeft de redactie diverse collegae die in verschillende Europese landen hebben gewerkt geïnterviewd. Tenslotte wordt een innovatief initiatief van SHINE om vanuit Veendam belangrijke medische isotopen voor Europa te produceren bekend gemaakt en wordt als extra in Uit de Oude Doos aandacht besteed aan de EANM-congressen door de jaren heen.  Bij het ter perse gaan van deze editie van het TvNG vond de wetenschappelijke najaarsvergadering van de NVNG online plaats en net als vorig jaar is het EANM-congres kortgeleden volledig virtueel afgerond met de hoop om in 2022 in Barcelona fysiek bijeen te kunnen komen. Een boodschap die voorlopig voor velen ver weg ligt gezien de heersende COVID-19 herfstgolf. Maar in deze tijden is een extra dosis optimisme altijd gezond. Vooral om de saamhorigheid op Europees niveau te continueren vanuit Nederland. Renato Valdés Olmos & Ben Bulten   INHOUD THEMANUMMER EUROPA Quantitative-imaging in cardiac transthyretin amyloidosis (I-CARE); A European multicentre study H. Tingen, A. Tubben, P. van der Meer, H. Nienhuis, R. Slart Translational Molecular Imaging & Therapy (TMI&T) within the EANM An interview with the TMI&T committee  Het belang van (internationaal) onderwijs om nieuwe wegen te bewandelen binnen de nucleaire geneeskunde Interview met dr. Danielle Vugts Samenwerking onder de vleugels van de European Organisation for Research and Treatment of Cancer (EORTC) Interview met prof. dr. Lioe-Fee de Geus-Oei (LUMC) en prof. dr. Christophe Deroose (UZ Leuven)  Mijn rol als hoofdredacteur voor het tijdschrift EJNMMI Radiopharmacy and Chemistry Interview met prof. dr. Philip Elsinga  Radiobiologie: de sleutel tot vooruitgang M. Konijnenberg, J. Nonnekens, B. Cornelissen  Nucleaire Geneeskunde en samenwerking in Europa door ervaringsdeskundigen Combi-interview met Elske Quak, Anastas Demirev, prof. dr. Felix Mottaghy  SHINE Europe: Innovatief initiatief om vanuit Veendam belangrijke medische isotopen te produceren voor Europa H. Buurlage  UIT DE OUDE DOOS Van fysiek naar virtueel: EANM-congressen door de jaren heen  CURSUS- EN CONGRESAGENDA

Quantitative-imaging in cardiac transthyretin amyloidosis (I-CARE)

The I-CARE (quantitative imaging in cardiac transthyretin amyloidosis) project is an international, prospective, multicentre study performed at four centres in three European countries. The aim is to develop a precision medicine tool to guide the diagnosis and monitoring of transthyretin amyloidosis cardiomyopathy (ATTRCM) using [18F]sodiumfluoride (Na[18F] F) PET, a total of one hundred subjects with ATTR-CM will be included. As an extension, a quantitative innervation study (I-NERVE) with Iodine-123 labelled meta-iodobenzylguanidine ([123I]mIBG) will be performed in the UMCG.

Translational Molecular Imaging & Therapy (TMI&T) within the EANM

The Translational Molecular Imaging & Therapy (TMI&T) committee is one of 15 European Association of Nuclear Medicine (EANM) committees. Since 2018 prof. dr. Fijs van Leeuwen took over the task as committee chair from prof. dr. Marion Hendriks-de Jong. The other TMI&T members are prof. dr. Margret Schottelius (vice-chair), prof. dr. Felix Mattaghy (secretary), prof.dr. Jan Grimm (external advisor), dr. Latifa Rbah-Vidal, dr. Pedro Fragoso Costa, dr. Chiara Maria Grana, dr. Sergi Vidal-Sicart, dr. Jean-Pierre Pouget.

Het belang van (internationaal) onderwijs om nieuwe wegen te bewandelen binnen de nucleaire geneesku

Dr. Danielle Vugts (Tilburg, 1979) werkt als associate professor (universitair hoofddocent) op de afdeling Radiologie en Nucleaire Geneeskunde van het Amsterdam UMC, locatie VUmc. Haar onderzoek richt zich op de ontwikkeling van nieuwe radiolabeling strategieën voor beeldvorming met behulp van PET en tracerontwikkeling op het gebied neurologie en oncologie. Ze is tevens hoofd van de antilichaam gebaseerde radiofarmaca productie voor klinische studies, zogenaamde immuno-PET studies. Naast haar onderzoekswerkzaamheden is Danielle nauw betrokken bij het opleiden van onderzoekers binnen de nucleaire geneeskunde, zowel in Nederland als daarbuiten. Zij is onder andere voorzitter van de Nederlandse Klinische Radiochemie Vereniging (NKRV), bestuurslid Europa van de Society of Radiopharmaceutical Sciences (SRS) en mentor binnen de World Molecular Imaging Society (WMIS). Ze verzorgt onderwijs op de VU voor bachelor en master studenten farmaceutische wetenschappen, medische natuurwetenschappen en science, business & innovation. Daarnaast heeft ze afgelopen jaar een internationale cursus georganiseerd voor een Europees ITN project.

Samenwerking onder de vleugels van de European Organisation for Research and Treatment of Cancer (EO

De European Organisation for Research and Treatment of Cancer (EORTC) coördineert translationele en klinische research activiteiten op internationaal niveau met als missie de overleving en kwaliteit van leven van patiënten met kanker te verbeteren. Sinds 1962 draagt de EORTC deze missie uit. Binnenkort viert zij haar 60-jarige bestaan. Het hoofdkwartier van de EORTC is gevestigd in Brussel. In 2020 telde de EORTC 238 stafleden, meer dan 2800 leden specialisten en meer dan 75 geaffilieerde ziekenhuizen uit 48 landen. Binnen de EORTC functioneren 13 tumorwerkgroepen en 8 transversale cross-disciplinaire groepen waarvan één beeldvorming betreft. Prof. dr. Christophe Deroose en prof. dr. Lioe-Fee de Geus-Oei zijn respectievelijk voorzitter en secretaris van deze Imaging Group en zijn sinds jaren actief betrokken bij de onderzoeksactiviteiten van de EORTC.

Mijn rol als hoofdredacteur voor het tijdschrift EJNMMI Radiopharmacy and Chemistry

Philip Elsinga (Groningen, 1961) heeft Scheikunde gestudeerd aan de Rijksuniversiteit Groningen. Daarna heeft hij zijn promotieonderzoek uitgevoerd getiteld “Positron Emission Tomography of betaadrenoceptors and multidrug resistance” aan de afdeling Nucleaire Geneeskunde van de Rijksuniversiteit Groningen. Dit onderzoek vond voor het grootste deel plaats in het UMC Groningen. In 2011 werd Philip Elsinga benoemd tot hoogleraar PET radiochemie. Naast het leiden van wetenschappelijk onderzoek is hij ook editor in chief, oftewel hoofdredacteur, van het European Journal of Nuclear Medicine and Molecular Imaging Radiopharmacy and Chemistry.

Radiobiologie: de sleutel tot vooruitgang

Recente opiniestukken van onder andere de Europese Vereniging voor Nucleaire Geneeskunde (EANM) benadrukken het belang van het vergaren van meer kennis in de radiobiologie voor radionuclide diagnostiek en vooral therapeutische toepassingen. Er zijn echter nog veel open vragen over de radiobiologie van radionuclidentherapie. Om hierin meer inzicht te kunnen krijgen geven wij een overzicht van sommige van de onbeantwoorde vragen op dit gebied.

Nucleaire Geneeskunde en samenwerking in Europa door ervaringsdeskundigen

Dat Nederland een uitgesproken multinationaal karakter bezit zal eenieder beamen. Samenwerking met omringende landen is er volop en de Nederlandse zorg en wetenschap staan geworteld in het internationale veld. Met zijn EU-partners als naaste buren zijn er veel overeenkomsten, maar evenzoveel verschillen. Wij interviewden drie collega’s die zich in hun werkzame leven horizontaal door de EU bewegen om iets meer zicht te krijgen op deze overeenkomsten en verschillen en eventuele suggesties voor verbetering.

SHINE Europe

Op 19 mei 2021 maakte SHINE Technologies bekend dat het Veendam heeft uitgekozen als vestigingsplaats voor haar Europese medische isotopenfabriek. Dit markeerde het einde van een selectieproces van meerdere jaren, waarbij meer dan vijftig sites in heel Europa werden beoordeeld.

Van fysiek naar virtueel: EANM-congressen door de jaren heen

September 2021

Het lot van het werkpaard Zoals we gewend zijn volgen de ontwikkelingen in de Nucleaire Geneeskunde elkaar in rap tempo op. Waar in de afgelopen jaren met veel succes de PSMA-tracers voor het grote ‘publiek’ beschikbaar zijn gekomen, en passant de richtlijnen voor (re)stadiëring van het prostaatcarcinoom opschuddend, rammelen nu de volgende veelbelovende innovaties aan de deuren van de kliniek. Uiteraard springt als eerste in het oog de introductie en vergoeding van [177Lu]Lu-PSMA-617 behandeling, waarvoor de verwachtingen zeer hoog gespannen zijn. Deze therapie gonst in de behandelgangen van de oncologie poli, niet in de minste plaats aangejaagd door patiënten die deze behandeling reeds in Duitsland hebben ondergaan en de positieve ervaringen mee hebben gebracht naar huis. Het kan niet lang meer duren tot de verantwoordelijke instanties voldoende bewijs verzamelen om positief te beslissen en de deur open te zetten voor een volgende ‘game changer’ binnen de prostaatoncologie. Daarnaast kijken we met belangstelling naar de groeiende hoeveelheid radiofarmaca die imaging op de PET/CT voor nieuwe indicaties en zonder al te grote aanpassingen in de logistiek mogelijk maken. Te denken valt aan Na[18F]F, een radiofarmacon dat weliswaar al wat langer beschikbaar is, maar pas de afgelopen jaren snel populairder aan het worden is. Een mogelijke verklaring hiervoor is wellicht de toename van het aantal beschikbare PET/CTs, ook in de regionale ziekenhuizen en het daarmee aanboren van een groep patiënten die gebruikelijk met hun klachten in deze kleinere ziekenhuizen worden geholpen. Of de introductie van [18F]flurpiridaz, nu toch echt op het moment van doorbreken naar de kliniek, ook bij uitstek een product voor deze ziekenhuizen, met hoge aantallen myocardscans nu en in de toekomst. Zeer bemoedigend, al deze ontwikkelingen, dat maakt ons vakgebied bij uitstek de moeite waard. Maar wel uitsluitend voor domeinen binnen de therapie en de PET/CT, en niet voor ‘good old’ gammacamera, het oorspronkelijke werkpaard van onze afdelingen. Met uitzondering van de vrij recente introductie van CZT (Cadmium Zinc Telluride) technologie als mogelijkheid voor SPECT/CT systemen, ligt de laatste innovatie op deze machines diep weggestopt in ons geheugen. Was het het gebruik van SPECT/CT voor de perfusiescan? Of de introductie van half time imaging? Hoe dan ook blijft het al een tijdje angstvallig stil op gammacamera gebied. De PET/CT is in menig ziekenhuis wellicht al gepromoveerd van luxepaard naar werkpaard.  Wat is dan het lot van ons oorspronkelijke werkpaard? Zal dit over vijf jaar zijn verwezen naar de oude doos, of blijft het voor bepaalde indicaties nog nodig over een gammacamera te beschikken? Crux in deze is de beschikbaarheid van alternatieven voor – pak ‘m beet – renografie of sentinel node scintigrafie. Vooralsnog lijken deze niet beschikbaar, maar veranderingen kunnen snel gaan. De vervangingsbegroting voor 2022 is echter al ingeleverd en vermoedelijk heeft het werkpaard nog wel een plekje in de nieuwe stal weten te bemachtigen. Maar de stal wordt kleiner en het strobed van de andere paarden groter. Wie het lot van het werkpaard kan voorspellen nodigen wij van harte uit. Ondertussen richten wij ons weer op de dagelijkse praktijk. Na een casusbespreking betreffende pontiene myelolinolyse op een [18F]FDG-PET/CT volgt een richtlijnbespreking van collega Veltman et al. betreffende het werken met therapeutische doses radionucliden en een daarop aansluitend artikel van van Golen et al. over dosistempo metingen na [177Lu]Lu-PSMA-617 therapie. Vervolgens een drietal interessante proefschriften betreffende prostaatkanker behandeling en detectie van bijschildklieradenomen met [18F]fluorocholine-PET/CT. Daarnaast beschrijft Dietze in zijn proefschrift een nieuwe hybride SPECT/CT - de uitzondering die de regel bevestigt - voor gebruik op de operatiekamer. Sinds 1 maart van dit jaar mag de redactie van het tijdschrift beschikken over de kwaliteiten van een hoogleraar in de persoon van Sandra Heskamp (zelfs de jongste hoogleraar ooit werkzaam aan het Radboudumc) en zij zal dan ook haar opdracht toelichten in deze editie van het tijdschrift. Voorts is er een interview met collega hoogleraar prof. Lub-de Hoge in het kader van de rubriek Onderzoeker in de kijker. Tot slot zijn er de abstracts van de voorjaarsvergadering, wordt de afdeling nucleaire geneeskunde van het Maasstad Ziekenhuis nader geïntroduceerd en is er weer een ‘oude doos’ betreffende het tijdperk van de mobiele PET camera, ook een gewezen paard van de nucleaire geneeskunde. Dat dat lot de gammacamera gespaard blijft. Ben Bulten & Renato Valdés Olmos   INHOUD   CASE REPORT Focal Hypermetabolism in the Pontine Region: a Coincidental Finding on [18F]FDG PET/CT that May Demonstrate Osmotic Demyelination Syndrome R.S. Puijk, S.G.F. Erdkamp, J.A.F. de Jong, P.C. Baars LEERSTOEL TOEGELICHT Nucleaire beeldvorming en therapie in immuno-oncologie S. Heskamp  ONDERZOEKER IN DE KIJKER De combinatie van ziekenhuisfarmacie en nucleaire geneeskunde voor gepersonaliseerde behandeling van patiënten met kanker M. Lub-de Hooge OORSPRONKELIJK ARTIKEL Dose Rate Levels in Patients Undergoing [177Lu]Lu-PSMA-617 Therapy L.W. van Golen, A. Rulof, L.W.M. van Kalmthout, M.G.E.H. Lam, C.A.T.M. Leijen, A.J.A.T. Braat RICHTLIJNBESPREKING Het werken met therapeutische doses radionucliden - potentiële blootstelling voor derden: a game changer N.C. Veltman, S. Rijnsdorp, D.W. Rook, T. van der Goot, D.B.M. Dickerscheid, B.C. Godthelp CWO VOORJAARSSYMPOSIUM NVNG Online wetenschappelijke vergadering NVNG: Radionuclide therapie PROEFSCHRIFTEN Technical Development of Interventional Nuclear Imaging M.M.A. Dietze Spicing Up Prostate Cancer Theranostics L.W.M. van Kalmthout A New Light on Prostate Cancer J. olde Heuvel  Parathyroid Gland Detection in Hyperparathyroidism with [18F]fluorocholine PET/CT W.A.M. Broos IN MEMORIAM In Memoriam: Marion Hendriks-de Jong DIENST IN DE KIJKER Maasstad Ziekenhuis te Rotterdam UIT DE OUDE DOOS De dynamiek van de mobiele PET periode CURSUS- EN CONGRESAGENDA

Focal Hypermetabolism in the Pontine Region: a Coincidental Finding on [18F]FDG PET/CT that May Demo

We report a case of a patient with complaints of progressive back pain while being suspected for bacterial arthritis of the left ankle. The [18F]FDG PET/CT confirmed an arthritis of the left tibiotalar joint without signs of spondylodiscitis. As coincidental finding, remarkably high [18F]FDG uptake in the pontine region was demonstrated while the patient was not having significant neurological symptoms. The patient appeared to be familiar with alcohol abuses and mild electrolyte disorders (incl. hyponatremia) when admitted to the hospital. Although MRI did not demonstrate the typical signal characteristics, one should always consider osmotic demyelination syndrome (ODS), formerly called central pontine myelinolysis (CPM), in patients with focal high [18F]FDG uptake in the pontine region and a recent history of overly rapid correction of hyponatremia.